Hướng dẫn chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng Giêng đầy đủ, đúng nghi thức. Gợi ý thực đơn cúng chay mặn, văn khấn chuẩn và giờ hoàng đạo đẹp để dâng lễ cầu tài lộc
"Cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng", đây là thời điểm thiêng liêng nhất để cầu mong một năm mới an lành, vạn sự hanh thông. Việc chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng Giêng tươm tất, đúng nghi thức không chỉ thể hiện lòng thành kính mà còn giúp gia tăng vượng khí. Hãy cùng tham khảo những gợi ý thực đơn và giờ đẹp dưới đây để có một lễ cúng trọn vẹn nhất.
1Mâm cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì? (Chay & Mặn)
Mâm cỗ mặn cúng Gia tiên
Đối với các gia đình không theo đạo Phật, mâm cỗ mặn dâng lên bàn thờ gia tiên là phần quan trọng nhất trong lễ cúng Rằm tháng Giêng. Mâm cỗ này không chỉ thể hiện lòng hiếu thảo, "uống nước nhớ nguồn" mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới sung túc, đủ đầy.
Một mâm cỗ mặn chuẩn phong thủy thường bao gồm các nhóm món ăn sau:
- Các món chủ đạo (4 bát 6 đĩa):
- Gà luộc: Ưu tiên chọn gà trống tơ, luộc da vàng ươm, căng bóng. Gà thường được đặt ở tư thế chầu hoặc cánh tiên, miệng ngậm hoa hồng đỏ để biểu trưng cho sự may mắn và thịnh vượng.
- Xôi nếp: Phổ biến nhất là xôi gấc với màu đỏ mang lại vận đỏ cả năm. Ngoài ra, xôi đỗ xanh hoặc xôi hạt sen cũng được ưa chuộng với ý nghĩa cầu mong hạnh phúc, ấm no.
- Món canh: Tùy theo khẩu vị, gia chủ có thể chuẩn bị canh măng khô hầm chân giò, canh miến nấu lòng gà hoặc canh mọc nấu nấm hương.
- Đặc trưng vùng miền:
- Miền Nam: Mâm cỗ phóng khoáng hơn với thịt kho tàu (thịt kho hột vịt), gỏi tôm thịt, bánh tét và đặc biệt là canh khổ qua nhồi thịt với mong muốn mọi nỗi khổ của năm cũ sẽ qua đi.
- Lễ vật đi kèm: Bên cạnh các món mặn, gia chủ cần chuẩn bị đầy đủ: hương, hoa, đăng (đèn/nến), trà, quả, thực (bánh kẹo). Cụ thể gồm 3 hoặc 6 chén rượu/trà, đĩa trầu cau tươi (số lượng lẻ), mâm ngũ quả tươi ngon và vàng mã phù hợp với phong tục địa phương.
Mâm cỗ chay cúng Phật
Với quan niệm "ăn chay để nuôi dưỡng lòng từ bi", mâm cỗ chay là sự lựa chọn ưu tiên của nhiều gia đình trong ngày Rằm tháng Giêng – ngày lễ trọng đại của Phật giáo. Lễ vật dâng lên không cần quá "mâm cao cỗ đầy" nhưng phải đảm bảo sự thanh khiết, trang nghiêm để cầu mong một năm mới an lạc, tiêu tai cát tường.
Thực đơn mâm cỗ chay thường được chuẩn bị theo nguyên tắc ngũ hành (5 màu sắc) để đảm bảo dinh dưỡng và thẩm mỹ:
- Các món chính trong mâm cỗ:
- Tinh bột: Xôi gấc đỏ thắm hoặc xôi hạt sen bùi béo vẫn là linh hồn của mâm cỗ. Ngoài ra, cơm sen hoặc cơm trắng dẻo thơm cũng thường được sử dụng để dâng cúng.
- Món kho và xào: Để đưa cơm, các món đậm đà như nấm kho tiêu, đậu hũ kho tương hay chả chay kho là gợi ý tuyệt vời. Bên cạnh đó, đĩa rau củ xào ngũ sắc (cà rốt, súp lơ, nấm...), đậu hũ sốt cà chua hoặc cà tím chiên mỡ hành sẽ giúp mâm cỗ thêm phần sinh động.
- Món khai vị và canh: Nem chay rán giòn, gỏi ngó sen hoặc nộm dưa chuột giúp kích thích vị giác và chống ngán. Bát canh thanh mát từ các loại củ quả hầm hạt sen, canh rong biển hay canh khổ qua nhồi đậu hũ sẽ giúp cân bằng lại khẩu vị.
- Tráng miệng: Sau khi dùng bữa, các món tráng miệng nhẹ nhàng như chè sen long nhãn, chè bưởi hoặc xôi dừa hạt sen rất được ưa chuộng.
- Lễ vật đi kèm: Mâm ngũ quả tươi ngon (mãng cầu, xoài, đu đủ...) và bình hoa tươi (hoa sen, hoa huệ, hoa cúc) cùng nước lọc, trà thơm để dâng lên Đức Phật.
2Giờ đẹp cúng Rằm tháng Giêng năm 2026 (Bính Ngọ)
Ngày và giờ Hoàng đạo tốt nhất
Theo lịch vạn niên năm 2026, ngày Rằm tháng Giêng rơi vào Thứ Ba, ngày 03/03/2026 Dương lịch. Để nghi lễ diễn ra thuận lợi, gia chủ nên chọn các khung giờ đẹp sau đây để lên hương:
- Giờ Thìn (07h – 09h): Giờ tốt, mọi việc hanh thông.
- Giờ Ngọ (11h – 13h): Giờ mặt trời lên cao nhất, dương khí thịnh vượng.
- Giờ Mùi (13h – 15h): Thích hợp để cầu tài lộc, bình an.
Hướng xuất hành và bày mâm cúng
Bên cạnh giờ giấc, hướng đặt mâm cúng cũng cần gọn gàng, sạch sẽ. Nếu có cúng ngoài trời thì nên đặt bàn lễ hướng về phía Đông hoặc Nam để đón khí tốt. Đối với việc xuất hành đi lễ chùa vào ngày này, hướng Hỷ Thần (Tây Bắc) hoặc Tài Thần (Đông Nam) sẽ là những lựa chọn tốt để cầu may mắn trong năm Bính Ngọ.
3Gợi ý thực đơn mâm cỗ 3 miền Bắc - Trung - Nam
Mâm cỗ miền Bắc
Người miền Bắc vốn nổi tiếng với sự tinh tế và tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc truyền thống, đặc biệt là trong việc thờ cúng. Mâm cỗ Rằm tháng Giêng tại đây được chuẩn bị rất công phu, thường tuân theo quy chuẩn "4 bát 6 đĩa" tượng trưng cho sự vững chãi, tứ tụ hội và phát tài phát lộc.
Một mâm cỗ chuẩn vị Bắc thường bao gồm các thành phần sau:
- Mâm cỗ mặn (Quy chuẩn 4 bát 6 đĩa):
- Các món đĩa (Thức ăn khô): Gà trống luộc, xôi gấc đỏ hoặc bánh chưng, giò lụa và giò thủ, nem rán, món xào (rau củ xào hoặc lòng gà xào), đồ chua.
- Các món bát (Thức canh): Canh măng, canh bóng, canh miến, bát mọc.
- Món đặc biệt: Người miền Bắc thường dâng cúng thêm bánh trôi nước.
- Lễ vật và Mâm ngũ quả:
- Lễ vật dâng cúng: Hương thơm, đèn nến, hoa tươi (thường là cúc vàng đại đóa), trầu cau, rượu trắng, gạo, muối và vàng mã (tiền vàng, sớ).
- Mâm ngũ quả: Thường chọn 5 loại quả với màu sắc tươi sáng đại diện cho ngũ hành như chuối xanh, bưởi vàng, cam, táo đỏ, hồng hoặc lê... được bày biện hài hòa, đẹp mắt.
- Mâm cỗ chay (Dâng Phật): Nếu cúng chay, mâm cỗ miền Bắc có xôi gấc, phẩm oản, chè kho, các món từ đậu hũ (sốt cà, chiên nấm), rau củ luộc thanh đạm cùng giò chay, nem chay.
Mâm cỗ miền Trung
Người miền Trung chân chất, mộc mạc nên mâm cúng Rằm tháng Giêng cũng không quá cầu kỳ về hình thức như miền Bắc nhưng lại rất chú trọng vào hương vị đậm đà và sự thành tâm. Các món ăn thường là sản vật địa phương, được chế biến kỹ lưỡng để dâng lên ông bà, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa.
Cấu trúc mâm cỗ Rằm tại miền Trung thường bao gồm:
Các món mặn và món chính:
- Gà luộc: Thường chọn gà trống tơ luộc nguyên con, da căng vàng. Người miền Trung thường chấm gà với muối tiêu chanh mặn mà hoặc bóp rau răm.
- Thịt heo và giò chả: Đĩa thịt kho tàu (thịt kho trứng) thấm vị, béo ngậy tượng trưng cho sự sung túc. Bên cạnh đó là đĩa giò lụa, giò thủ được cắt khoanh tròn đầy đặn.
- Nem rán (Chả giò): Món ăn không thể thiếu với lớp vỏ giòn rụm, nhân thịt, miến và mộc nhĩ thơm lừng, thể hiện sự hòa quyện của đất trời.
- Món xào và canh: Các món xào như thịt bò xào, rau củ thập cẩm giúp mâm cỗ thêm màu sắc. Bát canh có thể là canh khổ qua nhồi thịt, canh măng hoặc canh miến nấu lòng gà.
- Món ăn kèm: Đĩa dưa món (củ kiệu, đu đủ, cà rốt ngâm) giòn sần sật là nét đặc trưng giúp cân bằng vị giác. Tùy từng vùng mà gia chủ dâng cúng bánh chưng hoặc bánh tét.
Lễ vật và Mâm ngũ quả:
- Lễ vật dâng cúng: Hương, đèn nến (thường dùng nến đỏ), trầu cau, rượu, trà, gạo và muối. Hoa cúng thường là hoa cúc vàng hoặc huệ trắng thanh khiết.
- Món đặc biệt: Người miền Trung thường cúng chè trôi nước.
- Mâm ngũ quả: Tùy theo mùa màng thực tế để chọn 5 loại quả tươi ngon nhất dâng lên bàn thờ (thường có thanh long, mãng cầu, dứa, xoài, cam...).
Mâm cỗ miền Nam
Mang đậm tính cách phóng khoáng và giản dị của người dân vùng sông nước, mâm cúng Rằm tháng Giêng tại miền Nam thường không quá câu nệ về hình thức bát đĩa nhưng lại rất chú trọng ý nghĩa của từng món ăn. Các món dâng cúng thường thể hiện mong ước về sự sung túc, bỏ qua chuyện cũ để đón nhận vận may mới.
Mâm cỗ đặc trưng của miền Nam thường bao gồm:
- Các món mặn và món chính:
- Món kho và luộc: Thịt kho tàu, gà luộc xé phay hoặc tôm thịt luộc tươi ngon.
- Món canh: Canh khổ qua nhồi thịt.
- Món nguội và ăn kèm: Bánh tét (nhân mặn hoặc ngọt), chả giò (nem rán), gỏi cuốn tôm thịt và dưa giá chua ngọt.
- Xôi chè: Xôi gấc đỏ hoặc xôi vò đậu xanh, chè trôi nước.
- Lễ vật và Mâm ngũ quả:
- Mâm ngũ quả: Người miền Nam kiêng cúng chuối (do sợ "chúi nhủi" - làm ăn đi xuống) hay cam (quýt làm cam chịu). Thay vào đó, họ chọn 5 loại quả theo câu nói "Cầu sung vừa đủ xài":
- Mãng cầu, Sung, Dừa, Đu đủ, Xoài. Lễ vật dâng cúng: Hương, hoa (thường là cúc vạn thọ hoặc hoa mai), đèn nến, trà rượu, trầu cau, gạo muối và giấy tiền vàng bạc.
4Bài văn khấn Rằm tháng Giêng chuẩn phong thủy
Văn khấn Thần Linh (Thổ Công, Táo Quân)
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Tín chủ (chúng) con là: ................................................................................................. Ngụ tại: .......................................................................................................................
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, gặp tiết Nguyên Tiêu. Tín chủ con thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời: Ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long Mạch, Tài Thần. Cúi xin các ngài giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin các ngài phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con an ninh khang thái, vạn sự tốt lành, gia đạo hưng long thịnh vượng, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Văn khấn thần linh
Văn khấn Gia Tiên
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần. Con kính lạy Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Thúc bá đệ huynh, Cô di tỷ muội họ nội họ ngoại.
Tín chủ (chúng) con là: ................................................................................................. Ngụ tại: .......................................................................................................................
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ, gặp tiết Nguyên Tiêu. Tín chủ con nhớ ơn đức trời biển của tổ tiên, thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con kính mời: Các cụ Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Bá thúc đệ huynh, Cô di tỷ muội, nội ngoại chư vị hương linh cúi xin thương xót con cháu, giáng về linh sàng, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Cúi xin các vị phù hộ độ trì cho toàn gia chúng con được mạnh khỏe, bình an, công việc hanh thông, vạn sự tốt lành, bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng vinh hoa.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
5Kinh nghiệm chuẩn bị mâm cúng chỉn chu
Bí quyết luộc gà cúng da vàng, không nứt
Gà cúng là "linh hồn" của mâm cỗ mặn. Để gà có dáng đẹp và da vàng óng, bạn cần:
- Chọn gà trống tơ, mào đỏ tươi. Khi luộc, cho gà vào nồi nước lạnh, thêm chút gừng, hành tím và muối.
- Đun lửa nhỏ liu riu, khi gà chín tới thì vớt ra ngâm ngay vào thau nước đá lạnh để da giòn.
- Quét một lớp mỡ gà trộn bột nghệ lên da để tạo màu vàng bóng đẹp mắt.
Những điều kiêng kỵ tuyệt đối
Trong ngày Rằm tháng Giêng, bạn cần tránh những sai sót có thể ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm:
- Không dùng hoa giả, trái cây giả để cúng.
- Tránh làm đổ vỡ bát đĩa, ly tách trong quá trình chuẩn bị.
- Tuyệt đối không nên cúng các món ăn từ thịt chó, thịt mèo, thịt vịt (ở một số vùng) vì quan niệm mang lại vận xui.
6Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
Cúng Rằm tháng Giêng cúng chay hay mặn?
Điều này hoàn toàn phụ thuộc vào truyền thống gia đình và bàn thờ mà bạn đang cúng. Nếu cúng Phật thì bắt buộc phải là cỗ chay. Nếu cúng Gia tiên, Thần linh thì có thể dùng cỗ mặn. Tuy nhiên, xu hướng hiện nay nhiều gia đình chọn cúng chay hoàn toàn để bớt sát sinh, cầu an lạc.
Tại sao nói "Cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng"?
Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu) là đêm rằm đầu tiên của năm, đánh dấu sự khởi đầu của chu kỳ thời gian mới. Người xưa quan niệm "đầu xuôi đuôi lọt", nếu lễ cúng này được thực hiện trang trọng, thành tâm thì cả năm sẽ gặp nhiều may mắn, gia đạo bình an, công việc thuận lợi.
Có nên cúng Rằm tháng Giêng vào ngày 14 không?
Hoàn toàn được. Không nhất thiết phải cúng đúng trưa ngày 15 âm lịch. Thời gian cúng có thể linh động từ sáng ngày 14 đến trước 19h ngày 15 âm lịch. Quan trọng nhất vẫn là lòng thành và sự chuẩn bị chu đáo của gia chủ đối với mâm cúng Rằm tháng Giêng.
Chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng Giêng không chỉ là nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn là dịp để con cháu hướng về nguồn cội, cầu mong những điều tốt đẹp nhất. Hy vọng với những gợi ý về thực đơn, giờ đẹp và văn khấn trên đây, gia đình bạn sẽ có một lễ cúng trang nghiêm, ấm cúng và đón nhận trọn vẹn vượng khí của năm Bính Ngọ 2026.
Có thể bạn quan tâm:
Chọn mua trái cây tươi ngon, giá tốt tại Bách Hoá XANH:
