Mâm cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì? Hướng dẫn cách chuẩn bị mâm lễ chay, mặn chuẩn phong thủy, đơn giản mà trang trọng để cầu bình an cho gia đạo năm 2026.
Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên Tiêu) là ngày rằm đầu tiên của năm mới, mang ý nghĩa tâm linh đặc biệt trong văn hóa người Việt, vì vậy việc chuẩn bị mâm lễ được nhiều gia đình chú trọng. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn mâm cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì cho đúng lễ nghi. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ và chuẩn bị trọn vẹn nhất.
1Mâm cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì?
Tùy vào điều kiện kinh tế và phong tục vùng miền, mỗi gia đình có thể chuẩn bị các lễ vật khác nhau. Tuy nhiên, về cơ bản, một nghi thức đầy đủ thường chia làm mâm cúng Phật và mâm cúng gia tiên.
Mâm cỗ chay cúng trời Phật
Dâng lễ chay lên Phật là cách để cầu mong sự an lạc, giải tỏa nghiệp chướng và cầu bình an cho gia quyến. Một mâm cúng Rằm tháng Giêng đơn giản nhưng chuẩn mực cần có:
- Chè trôi nước: Đây là lễ vật đặc trưng nhất, tượng trưng cho mong muốn mọi việc trong năm mới đều "trôi chảy", tròn trịa và viên mãn.
- Xôi gấc hoặc xôi đậu xanh:Màu đỏ tự nhiên của gấc mang ý nghĩa may mắn, trong khi màu vàng của đậu xanh tượng trưng cho sự sung túc, đủ đầy.
- Các món rau củ luộc hoặc rau củ xào:Đậu cô ve, nấm đùi gà hoặc phù trúc xào ngũ sắc sẽ đảm bảo yếu tố cân bằng âm dương (Ngũ hành) và tính thanh đạm cho mâm cỗ.
- Canh nấm hoặc canh rau củ chay: Sử dụng các nguyên liệu tươi sạch như hạt sen, nấm hương, cà rốt để tạo vị ngọt thanh tự nhiên.
- Đậu hũ: Được chế biến đa dạng món để làm tăng sự phong phú cho mâm cỗ.
Việc sử dụng mâm chay không chỉ đúng nghi lễ Phật giáo mà còn phù hợp với nhiều gia đình hiện đại.
Mâm lễ mặn cúng Rằm tháng Giêng
Mâm cỗ mặn thường được bày trí theo quy tắc "4 bát 6 đĩa" đối với gia đình khá giả, hoặc gia giảm tùy điều kiện nhưng không thể thiếu những món "linh hồn" sau:
- Gà trống luộc: Nên chọn gà trống thiến, mào đỏ tươi, chân vàng, được buộc tạo dáng "gà quỳ" hoặc "gà bay" trang trọng.
- Bánh chưng/Bánh tét: Biểu tượng của sự kết nối giữa đất trời, nhắc nhớ về cội nguồn dân tộc.
- Dưa hành muối: Món ăn dân dã giúp cân bằng vị giác và hoàn thiện hương vị Tết truyền thống.
Mâm cúng Phật Rằm tháng Giêng
Khác với mâm cỗ ăn, lễ vật dành cho bàn thờ Phật chú trọng vào sự khiết tịnh và mùi hương:
- Hương đăng (Nhang và Đèn): Nên chọn nhang trầm thơm nhẹ, đèn cầy hoặc đèn dầu tượng trưng cho trí tuệ sáng suốt.
- Nước lọc: Phải là nước tinh khiết, tượng trưng cho cái tâm trong sáng của người hành lễ.
- Hoa tươi: Ưu tiên hoa cúc vàng (trường thọ), hoa huệ trắng (thanh khiết) hoặc hoa sen. Tuyệt đối không dùng hoa giả hay các loại hoa có mùi quá nồng.
Mâm ngũ quả cúng Rằm tháng Giêng
Mâm ngũ quả tượng trưng cho ngũ hành và đại diện cho 5 ước nguyện lớn Phú (giàu) – Quý (sang) – Thọ (sống lâu) – Khang (khỏe) – Ninh (bình an). Các gia đình có thể linh hoạt chọn trái cây theo mùa, miễn là tươi ngon và bày biện trang trọng. Nên chọn quả theo mùa, màu sắc rực rỡ tượng trưng cho Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ.
Ý nghĩa của chuối xanh như bàn tay ngửa che chở, bưởi vàng tròn đầy mong sự viên mãn, thanh long đỏ cầu mong rồng mây hội tụ, quất, cam hoặc quýt mang lại tài lộc. Trước khi bày lên bàn thờ, quả cần được lau sạch bằng khăn ẩm thấm rượu gừng để tẩy uế.
2Thời gian cúng Rằm tháng Giêng
Việc chọn "khung giờ vàng" để hành lễ đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ linh khí đất trời. Theo các chuyên gia phong thủy, thời gian tốt nhất để cúng Rằm tháng Giêng năm 2026 là:
- Ngày chính Rằm (15 âm lịch): Cúng vào giờ Ngọ (11h00 - 13h00). Đây là thời khắc Thần Phật giáng thế, dễ dàng thấu đạt lời khẩn nguyện của gia chủ.
- Cúng sớm (Ngày 14 âm lịch): Nếu không thể sắp xếp vào ngày 15, gia chủ có thể cúng vào chiều tối ngày 14 âm lịch (giờ Đại An hoặc giờ Tốc Hỷ) để mọi việc sớm được hanh thông.
Việc cúng bái nên hoàn tất trước khi mặt trời lặn vào ngày 15 để đảm bảo sự tôn nghiêm.
3Những điều kiêng kỵ khi chuẩn bị mâm cúng Rằm tháng Giêng
Để tránh những sai sót không đáng có gây ảnh hưởng đến sự linh thiêng, bạn cần lưu ý quy tắc "6 không" sau đây:
- Không dùng đồ chay giả mặn: Đồ chay nên để đúng tên gọi chay, không nên làm hình hài gà, cá, tôm... từ bột vì bản chất cúng Phật là ở cái tâm thanh tịnh.
- Không dùng hoa quả giả: Đây là điều tối kỵ, thể hiện sự thiếu tôn trọng với bề trên.
- Không nếm thử thức ăn khi đang chế biến: Đồ cúng cần được giữ sạch sẽ hoàn toàn trước khi dâng lên bàn thờ.
- Không nên dùng nước mắm tỏi: Trong mâm cỗ chay hoặc nước chấm trên bàn thờ Phật, tuyệt đối không dùng tỏi (thuộc nhóm ngũ vị tân gây kích thích).
- Không để mâm lễ xộc xệch: Cách bày trí cần đối xứng, vững chãi, thể hiện sự chu đáo của chủ nhà.
4Bài cúng Rằm tháng Giêng ngắn gọn
Sau khi đã chuẩn bị xong lễ vật, gia chủ ăn mặc chỉnh tề, thắp 3 nén hương và thành tâm khấn theo mẫu sau:
"Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật. Con kính lạy các vị Thần linh, Thổ địa, Táo quân, Long mạch tại gia.
Hôm nay là ngày 15 tháng Giêng năm Bính Ngọ, tín chủ con là... cùng toàn thể gia đình đang cư ngụ tại... Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, dâng lên trước án để bày tỏ lòng biết ơn và kính mời tiền nhân, tổ tiên về thụ hưởng. Cầu xin các ngài phù hộ độ trì cho gia đạo mạnh khỏe, tai qua nạn khỏi, công việc thuận lợi, cả năm vạn sự như ý.
Cẩn cáo! (Vái 3 vái)"
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ mâm cúng Rằm tháng Giêng gồm những gì cũng như cách chuẩn bị mâm cúng đúng phong tục. Dù mâm lễ lớn hay nhỏ, điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm và hướng thiện. Chuẩn bị chu đáo lễ Rằm tháng Giêng không chỉ gìn giữ nét đẹp truyền thống mà còn mang lại sự an yên, may mắn cho cả năm mới.
Có thể bạn quan tâm:
Chọn mua trái cây tươi ngon, giá tốt tại Bách Hoá XANH:
