Hội Gióng là lễ hội truyền thống tiêu biểu của Việt Nam, gắn với Thánh Gióng, làm rõ nguồn gốc, ý nghĩa và thời gian tổ chức chi tiết.
Hội Gióng là một trong những lễ hội dân gian lâu đời và linh thiêng bậc nhất Việt Nam, gắn liền với truyền thuyết Thánh Gióng – vị anh hùng huyền thoại thời Hùng Vương. Không chỉ mang đậm yếu tố tâm linh, Hội Gióng còn là biểu tượng sống động của tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và sức mạnh đoàn kết cộng đồng.
1Hội Gióng là gì?
Hội Gióng (còn gọi là Lễ hội Gióng) là một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu và đặc sắc bậc nhất của Việt Nam, được tổ chức nhằm tưởng nhớ và tôn vinh Thánh Gióng (Phù Đổng Thiên Vương) – vị anh hùng huyền thoại đã đánh tan giặc Ân, bảo vệ non sông thời đại Hùng Vương.
Điểm đặc biệt của Hội Gióng nằm ở tính chất “hội trận” độc đáo, nơi các nghi thức lễ hội tái hiện sinh động cuộc chiến chống ngoại xâm, kết hợp hài hòa giữa nghi lễ tâm linh, trò chơi dân gian và các hoạt động văn hóa cộng đồng giàu bản sắc.
Không chỉ dừng lại ở ý nghĩa tín ngưỡng, Hội Gióng còn là không gian giáo dục truyền thống sâu sắc, góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần thượng võ và khát vọng độc lập – tự do qua nhiều thế hệ người Việt.
Tham khảo thêm:10 lễ hội Hà Nội ý nghĩa, được nhiều du khách quan tâm
2Hội Gióng diễn ra ở đâu và thời gian nào?
Hội Gióng được tổ chức tại nhiều địa phương thuộc vùng đồng bằng Bắc Bộ, tuy nhiên hai địa điểm tiêu biểu và quan trọng nhất gắn liền với truyền thuyết Thánh Gióng là:
- Hội Gióng đền Phù Đổng (xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội): Đây là nơi Thánh Gióng được sinh ra và trưởng thành theo truyền thuyết dân gian. Lễ hội tại đền Phù Đổng được xem là hội chính, có quy mô lớn nhất, nổi bật với các nghi thức trang trọng tái hiện trận đánh chống giặc Ân oai hùng của vị anh hùng làng Gióng.
- Hội Gióng đền Sóc (xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn, Hà Nội): Đền Sóc là điểm dừng chân cuối cùng của Thánh Gióng trước khi ngài cưỡi ngựa sắt bay về trời. Lễ hội tại đây mang sắc thái trang nghiêm, linh thiêng, với các nghi thức rước lễ và khai hội giàu giá trị tâm linh, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương.
Thời gian tổ chức hàng năm theo âm lịch:
- Hội Gióng đền Sóc: Từ ngày mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng âm lịch.
- Hội Gióng đền Phù Đổng: Từ ngày mùng 7 đến mùng 9 tháng 4 âm lịch, với ngày chính hội là mùng 9 tháng 4.
3Nguồn gốc và sự tích Hội Gióng
Hội Gióng bắt nguồn từ truyền thuyết Thánh Gióng – một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, biểu trưng cho sức mạnh bảo vệ non sông và tinh thần bất khuất của dân tộc.
Theo truyền thuyết, vào thời Hùng Vương thứ 6, khi giặc Ân kéo quân xâm lược, tại làng Phù Đổng xuất hiện một cậu bé kỳ lạ tên là Gióng: ba năm không nói, không cười, nằm im trong thúng. Chỉ đến khi sứ giả của vua đi khắp nơi tìm người tài cứu nước, cậu bé bỗng cất tiếng nói, xin nhà vua ban cho ngựa sắt, roi sắt và áo giáp sắt.
Từ đó, Gióng lớn nhanh như thổi, khoác giáp, cưỡi ngựa sắt xông pha trận mạc, dùng tre ngà quật tan quân thù. Khi đất nước yên bình, Thánh Gióng phi ngựa bay về trời tại núi Sóc, để lại dấu ấn thiêng liêng trong tâm thức dân gian.
Ý nghĩa lịch sử – huyền thoại: Truyền thuyết Thánh Gióng là sự kết hợp giữa thần thoại và lịch sử, thể hiện rõ tinh thần chống ngoại xâm, ý chí đoàn kết và sức mạnh toàn dân của người Việt cổ. Hội Gióng, hình thành từ thời Lý (thế kỷ XI), đã mô phỏng lại các trận đánh và nghi lễ để gìn giữ, truyền lại những giá trị văn hóa – tinh thần ấy qua nhiều thế hệ.
Hội Gióng chính là cách nhân dân tái hiện và tiếp nối truyền thuyết Thánh Gióng, tưởng nhớ chiến công anh hùng, đồng thời giáo dục các thế hệ sau về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và bản sắc dân tộc Việt.
4Các nghi lễ chính trong Hội Gióng
Dưới đây là những nghi lễ tiêu biểu, tái hiện sinh động chiến công Thánh Gióng và tạo nên bản sắc độc đáo của lễ hội:
- Lễ rước nước, rước kiệu Thánh, duyệt binh: Mở đầu lễ hội, thể hiện sự tôn kính với Thánh Gióng và tinh thần sẵn sàng ra trận của cộng đồng.
- Nghi thức tái hiện trận đánh: Gồm khám đường, duyệt tướng, đánh trận – mô phỏng cuộc chiến chống giặc Ân một cách sinh động, mang tính “hội trận” đặc trưng.
- Tục cướp hoa tre, cướp lộc Thánh (đền Sóc): Mang ý nghĩa cầu may, cầu phúc, tượng trưng cho chiến thắng và sức mạnh linh thiêng.
- Lễ hóa voi, hóa ngựa: Biểu trưng cho ngựa sắt, voi chiến – linh vật gắn với hình tượng Thánh Gióng.
- Trò chơi dân gian truyền thống: Chọi gà, cờ tướng, hát chèo, múa rối nước… góp phần tạo nên không khí lễ hội rộn ràng, đậm bản sắc văn hóa Việt.
5Ý nghĩa văn hóa, tâm linh của Hội Gióng
Dưới đây là những giá trị văn hóa – tâm linh sâu sắc làm nên ý nghĩa đặc biệt và sức sống bền lâu của Hội Gióng trong đời sống người Việt:
- Giá trị văn hóa: Hội Gióng là nơi kết tinh bản sắc dân gian Việt, tôn vinh tinh thần thượng võ, ý chí quật cường và sức mạnh đoàn kết của cộng đồng trong sự nghiệp giữ nước.
- Giá trị tâm linh: Lễ hội thể hiện lòng tri ân sâu sắc với Thánh Gióng – vị thánh bảo hộ quốc gia, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình an và thịnh vượng.
- Di sản sống động: Hội Gióng được ví như một “bảo tàng sống” của văn hóa Việt, lưu giữ nhiều lớp nghi lễ, tín ngưỡng và phong tục truyền thống, đã được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Tham khảo thêm:Động Phong Nha: UNESCO công nhận kỳ quan đệ nhất động
6Câu hỏi thường gặp
Hội Gióng vào ngày nào 2026?
Năm 2026 (Bính Ngọ), Hội Gióng vẫn được tổ chức theo lịch âm truyền thống:
- Hội Gióng đền Sóc: từ mùng 6 – 8 tháng Giêng âm lịch.
- Hội Gióng đền Phù Đổng: từ mùng 7 – 9 tháng 4 âm lịch, trong đó ngày chính hội là mùng 9/4 âm lịch.
Bạn có thể tra lịch âm để quy đổi sang dương lịch, thường rơi vào khoảng tháng 2–3 và tháng 5–6 tùy từng năm.
Hội Gióng được UNESCO công nhận vào năm nào?
Hội Gióng tại đền Phù Đổng và đền Sóc chính thức được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 16/11/2010, tại Nairobi (Kenya). Sự kiện này khẳng định giá trị văn hóa – lịch sử đặc biệt của Hội Gióng trên bình diện toàn cầu.
Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Hội Gióng vẫn giữ nguyên giá trị lịch sử – văn hóa – tâm linh sâu sắc, trở thành niềm tự hào của dân tộc Việt Nam và được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Tìm hiểu Hội Gióng cũng chính là cách để mỗi người kết nối với cội nguồn và bản sắc văn hóa Việt.
Có thể bạn quan tâm:
Chọn mua nước suối chính hãng, giá tốt tại Bách Hoá XANH:
