Ông Địa là ai? Cách phân biệt ông Địa (Thổ Công) và Thần Tài

Ông Địa hay còn được gọi là Thổ Công là một trong hai vị thần cùng với Thần Tài luôn được người dân thờ cúng trong nhà vì mong muốn đem lại cho gia đình nhiều tài lộc và may mắn. Vậy ông Địa là ai và ông Địa khác gì so với ông thần tài, hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau đây.

Ông Địa hay còn được người dân gọi là Thổ Công, là một vị thần trong coi những mảnh đất mà nơi ông được thờ cúng vì vậy trong dân gian mới có câu nói “ Đất có thổ công, sông có hà bá “.

Trong mỗi gia đình đều có một vị thổ công trông coi nhà cửa và đất đai, việc thờ cúng thổ công trong mỗi gia đình đã xuất phát từ thời xa xưa vì người dân tin rằng có đất đai thì mới có thể làm nông nghiệp, mới có thể tạo ra áo cơm và có được cuộc sống yên bình.

Nhưng hơn hết, muốn giữ được đất đai thì phải có một vị thần giúp canh giữ những mảnh đất và thế là từ đó những nhà làm nông nghiệp bắt đầu thờ cúng thổ công.

Trong xã hội ngày này, tùy vào sức ảnh hưởng của văn hóa mà ông Địa có thể xuất hiện dưới nhiều hình dáng và miêu tả khác nhau nhưng phổ biến nhất vẫn là hình ảnh vị thần với bụng to, vẻ mặt hiền lành miệng cười khoái chí và có lúc thì thổ địa cũng xuất hiện với hình ảnh một ông già râu tóc bạc phơ, mặc áo dài và đội mũ mỏ quạ. Trong Phật giáo ông Địa cũng rất được coi trọng và rất nhiều người Phật tử cũng siêng năng thờ cúng vị thần này.

Mặc dù thường xuất hiện cùng nhau trên bàn thờ trong gia đình hay các hình ảnh, tuy nhiên ông thần tài và ông địa có những khả năng khác nhau nhưng đồng thời cũng liên quan với nhau vì nhân gian có câu “ Thổ năng sinh bạch ngọc, Địa khả xuất hoàng kim “ tức “ Đất thường sinh ra ngọc tốt, Vàng cũng từ đất mà sinh ra “ ý nói việc ông thần tài và ông địa có sự liên quan thắm thiết đến cuộc sống và ảnh hưởng đến tài lộc của gia đình.

Sự khác nhau giữa ông thần tài và ông địa cũng rất dễ nhận ra, ông thần tài là vị thần giúp trông coi và đem lại nhiều tiền bạc, may mắn về mặt kinh tế cho gia đình, ông thường xuất hiện với hình ảnh một ông già râu trắng bạc phơ, tay cầm vàng thỏi và có nụ cười hiền hậu.

Ông địa thường xuất hiện với hình ảnh à một ông lão với chiếc bụng to, tay cầm quạt mo, ông sẽ giúp người dân canh giữ đất đai, ruộng vườn và nhà cửa.

Ông Địa ông Thần Tài được biết đến như tín ngưỡng không thể thiếu đặc biệt với những người kinh doanh, buôn bán. Phong tục thờ cúng ông Thần Tài, Thổ Địa được diễn ra vào mùng 10 tháng Giêng âm lịch hoặc mùng 10 hằng tháng.

Văn hóa, phong tục Việt Nam chịu khá nhiều ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa, do đó tục thờ ông Địa, ông Thần Tài cũng một phần chịu ảnh hưởng. Ở nước ta, tụ thờ thần tài bắt đầu từ khoảng đầu thế kỉ XX.

Theo truyền thuyết xưa, có một người lái buôn Trung Hoa tên Âu Minh khi đi qua hồ Thanh Thảo thì tình cờ gặp Thủy Thần, Thủy Thần cho một người gia ân theo phụ giúp tên Như Nguyện. Từ ngày có Như Nguyện công ăn việc làm của Âu Minh thuận lợi suôn sẻ hẳn. Rồi một ngày nọ, vì chút cãi vả, Âu Minh đánh Như Nguyện, vì quá sợ hãi nguyện chui vào đống rác và biến mất, từ ngày Nguyện không còn bên cạnh nữa, Âu Minh làm ăn thua lỗ, nghèo xác xơ.

Từ đó, người ta coi Như Nguyện là vị Thần của Tài lộc, sung túc và lập bàn thờ ở một góc nhà. Hơn nữa, nhan gian truyền nhau rằng tết không được quét nhà vì sợ mất thần tài trong đống rác.

Không chỉ dừng lại ở sự tích Âu Minh, Như Nguyện, còn có quan niệm khác về tục thờ ông Địa, Thần Tài. Ngày xưa có quan niệm thổ Địa như một dạng thổ thần kiểu Thần Đất. Thần đất giúp cai quản đất đai, phù hộ con người và gia đình sung túc. Ngày xưa, khi Việt Nam còn hoang sơ, người Việt đi khai hoang, bước đầu họ gặp nhiều khó khăn và ý niệm thờ thần linh xuất phát từ đó với mong muốn cuộc sống an lành trên con đường mưu sinh lập nghiệp. Thần Đất là vị thần bảo hộ cây trái, hoa màu thể hiện tính nông nghiệp, đất đai.

Ở một điển tích khác, Thần Tài nguyên là Bố Đại La Hán, còn gọi là Nhân Yết Đà Tôn Giả ở Ấn Độ (là một trong thập bát La Hán). Ông là người mang một túi vải to trên lưng chuyên bắt rắn rồi nhổ bỏ răng độc rồi thả rắn đi. Bố Đại La Hán đầu thai tại nước Lương lấy tên là Phó Đại Sĩ, tính vui vẻ, ăn mặc xốc xếch, mang cái túi vải to, phân phát những thứ được cho cho trẻ em. Túi của Tượng Thần Tài to, hai tay đưa thẳng lên trời vơi nụ cười tươi thoải mái tượng trưng cho sự may mắn, thành công.

Thần Tài mang ý nghĩa may mắn, sung túc nhưng không ai thờ riêng mà thờ chung cả 2 vị thần. Với mong muốn mảnh đất cư ngụ sung túc, là nơi lộc về. Cuộc sống làm ăn có khá hơn cũng phải nhờ vị thần giữ đất đai cội nguồn.